Poradnik po odmowie kredytu

BIK i bazy danych

Błędne dane w BIK: reklamacja i sprostowanie krok po kroku

Jeśli w raporcie BIK widzisz dane, których nie rozpoznajesz, albo dane nieprawdziwe, nie zaczynaj od firm pośredniczących. Zgłoszenie idzie najpierw do instytucji, która przekazała dane.

Redakcja Po Odmowie Opublikowano Aktualizacja 7 min czytania

Ilustracja do artykułu: Błędne dane w BIK: reklamacja i sprostowanie krok po kroku

Błąd w raporcie BIK bywa bardzo kłopotliwy. Wpis o zaległości, która nigdy nie istniała, albo kredyt przypisany do Twoich danych, choć nie Ty go zaciągnąłeś, potrafi zablokować kolejną decyzję kredytową. Dobra wiadomość jest taka, że procedura sprostowania jest jasno określona. Zła, że łatwo ją pomylić, bo wiele firm proponuje „załatwienie” sprawy na skróty.

Poniżej opisujemy właściwą kolejność działań, elementy dobrej reklamacji i to, co zrobić, gdy instytucja nie reaguje albo odmawia poprawy.

Najpierw ustal, co jest błędne

Zanim napiszesz pismo, zrób porządek. Pobierz raport BIK i porównaj każdy wpis z własnymi dokumentami. Typowe błędy to:

  • błędna kwota zadłużenia lub błędna kwota raty,
  • zobowiązanie przypisane do Ciebie, choć dotyczy innej osoby,
  • zaległość, która została już spłacona, ale nadal widnieje jako nieuregulowana,
  • przetwarzanie danych bez wymaganej informacji o zamiarze, o którym mowa w przepisach prawa bankowego,
  • dane przetwarzane po upływie dozwolonego okresu.

Przykład: załóżmy, że spłaciłeś zobowiązanie 15 czerwca, a w raporcie nadal widnieje ono z zaległością 1 200 zł. Potwierdzenie wpłaty to podstawa reklamacji. Bez dokumentów zgłoszenie jest znacznie słabsze.

Kolejność: kto ma poprawić dane

Kolejność ma znaczenie, bo wiele osób zgłasza błąd od razu do firmy, która obiecuje usunięcie wpisu. Tymczasem zgłoszenie do banku lub instytucji, która przekazała dane, jest pierwszym i zwykle najbardziej skutecznym krokiem. To ona aktualizuje dane w BIK.

  1. Bank lub instytucja, która przekazała dane. Składasz tam pisemną reklamację z żądaniem sprostowania albo usunięcia danych.
  2. BIK. Jeśli instytucja nie poprawiła danych albo nie odpowiedziała, możesz zwrócić się do BIK z wnioskiem na podstawie RODO. Prawo do sprostowania wynika z art. 16 RODO, a prawo dostępu z art. 15.
  3. Rzecznik Finansowy lub UODO. Gdy spór nadal trwa, możesz skierować sprawę do Rzecznika Finansowego, który pomaga w sporach z instytucjami finansowymi. W kwestiach ochrony danych osobowych właściwy jest Prezes UODO.

Pamiętaj, że reklamację składa się najpierw do instytucji. Rzecznik i UODO to kolejne etapy, a nie punkt wyjścia.

Elementy dobrej reklamacji

Pismo nie musi być długie, ale powinno być kompletne. Dobrze przygotowana reklamacja zawiera:

  • imię, nazwisko, adres i numer PESEL lub inny identyfikator, którym instytucja posługuje się przy Twoich danych,
  • numer umowy lub zobowiązania, którego dotyczy błąd,
  • dokładny opis wpisu, który jest błędny, z datą i kwotą widoczną w raporcie,
  • wskazanie, na czym polega błąd, z odniesieniem do dokumentów,
  • wyraźne żądanie: sprostowania, usunięcia lub przesłania potwierdzenia korekty do BIK,
  • listę załączników: kopię raportu, umowę, potwierdzenia wpłat, korespondencję z bankiem,
  • Twój podpis i datę.

Zachowaj dowód wysłania pisma, na przykład potwierdzenie nadania albo wiadomość z potwierdzeniem odbioru. Bez tego trudniej udowodnić, kiedy zgłoszenie dotarło.

Jeśli odmowa kredytu wynika z weryfikacji w bazie danych, masz dodatkowe prawo. Bank jest zobowiązany niezwłocznie i bezpłatnie poinformować Cię o wyniku tej weryfikacji oraz o bazie, w której ją przeprowadzono, na podstawie ustawy o kredycie konsumenckim. Warto w reklamacji wprost poprosić o tę informację na piśmie. Więcej o uzyskaniu wyjaśnienia znajdziesz w artykule jak uzyskać uzasadnienie odmowy kredytu.

Sprostowanie a usunięcie

Warto rozróżnić dwa żądania. Sprostowanie oznacza poprawienie danych nieprawdziwych, na przykład kwoty albo daty. Usunięcie dotyczy danych, które nie powinny być przetwarzane, na przykład cudzego zobowiązania albo danych przetwarzanych bez wymaganego zawiadomienia. W piśmie zapisz wyraźnie, o które z tych żądań Ci chodzi, a każdą pozycję opisz osobno.

Jeśli wpis jest prawdziwy, ale przetwarzany po upływie dozwolonego okresu, również możesz wnosić o usunięcie. Zasady opisujemy w artykule negatywne wpisy w BIK: ile trwają i kiedy można je usunąć.

Jak przygotować pismo krok po kroku

  1. Nagłówek z danymi nadawcy oraz nazwą i adresem instytucji, która przekazała dane.
  2. Temat, na przykład reklamacja dotycząca danych przekazanych do BIK, z numerem umowy.
  3. Opis sytuacji w kilku zdaniach, bez emocji i bez domysłów.
  4. Lista błędów, każdy w osobnym punkcie, z podaniem, co widnieje w raporcie i co jest prawdą.
  5. Żądanie sprostowania lub usunięcia, prośba o pisemną odpowiedź oraz o potwierdzenie przekazania korekty do BIK.
  6. Lista załączników i podpis.

Trzymaj się faktów. Pismo z jasnym zestawieniem różnic jest łatwiejsze do rozpatrzenia niż długi wywód o tym, jak bardzo jesteś poszkodowany.

Dokumenty, które warto mieć pod ręką

  • umowa lub harmonogram spłat,
  • potwierdzenia przelewów i wpłat,
  • dokumenty potwierdzające zakończenie zobowiązania, jeśli zostało spłacone,
  • korespondencja z bankiem, w tym informacje o przetwarzaniu danych,
  • kopia raportu BIK z datą pobrania.

Im więcej dokumentów, tym łatwiej udowodnić błąd. Brak części z nich nie zamyka sprawy, ale utrudnia rozmowę z instytucją.

Co zrobić, gdy instytucja nie reaguje

Brak odpowiedzi albo odmowa poprawy nie kończą sprawy. Masz kilka dróg, które można stosować po kolei:

  • ponowne, pisemne wezwanie do sprostowania, z powołaniem się na poprzednie pismo i datę jego wysłania,
  • wniosek do BIK na podstawie RODO, z załączonymi dokumentami,
  • skierowanie sprawy do Rzecznika Finansowego, jeśli chodzi o spór z instytucją finansową,
  • skarga do Prezesa UODO, jeśli dane są przetwarzane niezgodnie z przepisami o ochronie danych,
  • pomoc bezpłatnego miejskiego lub powiatowego rzecznika konsumentów.

Wybór zależy od tego, co dokładnie jest sporne. Inaczej przygotujesz sprawę, gdy kwota jest błędna, a inaczej, gdy dane przetwarzano bez wymaganej informacji. W obu przypadkach trzymaj się faktów i dokumentów.

Czego unikać

Najczęstszy błąd to płacenie firmom, które twierdzą, że „wyczyszczą” BIK. Prawdziwego, prawidłowo przetwarzanego wpisu nie da się usunąć za opłatą. Błędne dane poprawia instytucja, która je przekazała, a nie pośrednik. Nie podpisuj też pełnomocnictw ani umów, których nie rozumiesz, i nie przekazuj danych logowania do swoich kont.

Nie składaj także nowych wniosków kredytowych, zanim sprawa nie zostanie wyjaśniona. Każdy wniosek zostawia kolejny ślad w BIK, a to może pogorszyć sytuację. Zapytania opisujemy w artykule zapytania kredytowe w BIK po odmowie.

Po sprostowaniu: sprawdź raport

Gdy instytucja potwierdzi korektę, pobierz nowy raport BIK i sprawdź, czy zmiana rzeczywiście się w nim pojawiła. Korekta bywa zapisywana z opóźnieniem, dlatego nie traktuj pierwszego raportu jako ostatecznego. Jeśli błąd nadal widnieje, wróć do kroku z pismem i powołaj się na potwierdzenie korekty.

Po uporządkowaniu danych warto spojrzeć na całą historię: wpisy, zapytania i wynik punktowy. Pomaga w tym raport BIK po odmowie kredytu. Jeśli w raporcie zostały prawdziwe negatywne wpisy, przeczytaj też negatywne wpisy w BIK: ile trwają i kiedy można je usunąć.

Co zrobić, gdy instytucja odsyła do innego podmiotu

Zdarza się, że bank odsyła do BIK, a BIK z powrotem do banku. Taka sytuacja jest frustrująca, ale zwykle da się ją rozwiązać, jeśli zachowasz korespondencję. Zapisuj nazwiska pracowników, daty rozmów i numery pism. Jeśli odpowiedź nie rozstrzyga sprawy, przejdź do kolejnego etapu, czyli do Rzecznika Finansowego lub UODO.

Pamiętaj, że pośrednicy oferujący „załatwienie” sprawy nie mają innego dostępu do danych niż Ty. Jeśli ktoś pyta o hasła, numery kart albo dane logowania do konta bankowego, odmów i zgłoś sprawę.

Od wysłania pisma pilnuj terminu odpowiedzi, a jeśli instytucja milczy, zapisz ten fakt w notatce. Brak odpowiedzi to również informacja, którą możesz przedstawić Rzecznikowi Finansowemu. Nie zakładaj, że wpis zniknie sam, bo korekta w BIK wymaga przekazania przez instytucję. Zachowaj kopię każdej odpowiedzi i skany dokumentów wysłanych drogą elektroniczną. Dzięki temu w razie sporu nie będziesz musiał odtwarzać korespondencji z pamięci, a każdy kolejny krok oprzesz na konkretnej dacie i treści pisma.

Sprawę zamknięta na piśmie jest łatwiejsza do obrony niż ustne zapewnienia. Jeśli rozmowa telefoniczna przyniesie informację o korekcie, poproś o potwierdzenie na piśmie lub mailem, z opisem zmiany i datą. Zanotuj też numer sprawy, jeśli instytucja go nada. Gdy później okaże się, że dane nie zostały poprawione, będziesz mieć konkretną podstawę, by wrócić do sprawy, zamiast zaczynać od zera.

Kiedy warto zapytać specjalistę

Gdy sprawa jest skomplikowana, na przykład dotyczy kilku zobowiązań albo wpisu z dawnej umowy, możesz skonsultować ją z doradcą kredytowym z rejestru KNF albo z miejskim lub powiatowym rzecznikiem konsumentów. Rozmowa jest bezpłatna przy rzeczniku, a decyzja w sprawie Twoich danych pozostaje indywidualna.

Reklamacja to narzędzie, które działa wtedy, gdy opiera się na dokumentach. Zacznij od banku, zachowaj dowody i pilnuj kolejności. Ogólny plan działań znajdziesz w artykule co zrobić po odmowie kredytu krok po kroku.

Najczęstsze pytania

Do kogo złożyć reklamację, gdy błąd jest w BIK?

Najpierw do banku lub instytucji, która przekazała dane, bo to ona je aktualizuje w BIK. Jeśli nie reaguje, kolejnym krokiem jest wniosek do BIK na podstawie RODO, a w sporze Rzecznik Finansowy lub UODO.

Czy bank musi podać, dlaczego odmówił, jeśli decyzja wynika z bazy danych?

Tak. Jeśli odmowa wynika z weryfikacji w bazie danych, bank niezwłocznie i bezpłatnie informuje klienta o wyniku tej weryfikacji oraz o bazie, w której ją przeprowadzono.

Czy ktoś może poprawić wpis w BIK za opłatą?

Nie. Sprostowanie błędnych danych nie wymaga płatnego pośrednika. Firmy obiecujące usunięcie wpisu za pieniądze w praktyce nie mogą zmienić prawdziwych danych.

Co dołączyć do reklamacji?

Dane identyfikacyjne, numer zobowiązania, opis błędu, żądanie sprostowania lub usunięcia, kopię raportu oraz dokumenty potwierdzające stan faktyczny, na przykład umowę albo potwierdzenie spłaty.

Źródła i przepisy

Redakcja Po Odmowie

Piszemy dla osób, które usłyszały w banku „nie” i chcą zrozumieć dlaczego. Opieramy się na przepisach, materiałach BIK, KNF, UOKiK i Rzecznika Finansowego. Każdy tekst sprawdzamy przed publikacją i aktualizujemy, gdy zmieniają się zasady. Jak pracujemy

Artykuł ma charakter informacyjny i nie jest poradą prawną ani ofertą kredytu. Decyzję kredytową zawsze podejmuje bank po własnej ocenie.