Poradnik po odmowie kredytu

Po odmowie

Uzasadnienie odmowy kredytu: jak je dostać od banku

Bank ma obowiązek wyjaśnić na piśmie ocenę zdolności kredytowej, jeśli o to poprosisz. Pokazujemy, jak to zrobić i jak wygląda krótki wniosek.

Redakcja Po Odmowie Opublikowano Aktualizacja 7 min czytania

Ilustracja do artykułu: Uzasadnienie odmowy kredytu: jak je dostać od banku

Wielu klientów po odmowie kredytu dostaje krótką informację, że wniosek nie został przyjęty, i na tym kontakt się kończy. Tymczasem prawo daje Ci możliwość uzyskania wyjaśnienia, które pozwala zrozumieć, dlaczego bank tak ocenił Twoją sytuację. Bez tego trudno zaplanować cokolwiek dalej, więc warto poprosić o nie od razu.

Poniżej opisujemy, na jakiej podstawie możesz o to wystąpić, jak napisać wniosek i co zrobić, gdy odpowiedź jest niepełna albo wcale nie przychodzi. Ogólny plan działania po odmowie znajdziesz w przewodniku po kredycie po odmowie.

Co daje Ci prawo do wyjaśnienia

Prawo bankowe, art. 70a, mówi, że bank na wniosek osoby ubiegającej się o kredyt przekazuje na piśmie wyjaśnienie dotyczące dokonanej oceny jej zdolności kredytowej. Wniosek może złożyć osoba fizyczna, prawna albo jednostka organizacyjna. Wyjaśnienie jest bezpłatne.

Bank nie musi ujawniać całego modelu oceny, bo to jego wewnętrzne narzędzie. Powinien jednak wskazać czynniki, które wpłynęły na wynik. Dla Ciebie to najważniejsza część odpowiedzi, bo to na niej opiera się dalsze działanie.

Warto też pamiętać, że wyjaśnienie dotyczy oceny zdolności, czyli Twojej sytuacji finansowej, a nie zachowania ani wiarygodności jako osoby. Takie rozróżnienie pomaga spokojniej czytać odpowiedź i wyciągać z niej praktyczne wnioski, zamiast przyjmować ją jako ocenę siebie.

Przy kredycie konsumenckim dochodzi jeszcze obowiązek z ustawy o kredycie konsumenckim. Jeśli odmowa wynika z weryfikacji w bazie danych, bank niezwłocznie i bezpłatnie informuje Cię o wyniku tej weryfikacji oraz o bazie, w której ją przeprowadzono. Wtedy wiesz już, czy problem leży w BIK, czy w innym rejestrze. To ważne, bo inne działanie wymaga problem w bazie danych, a inne problem w dochodzie. Jeśli bank nie wskaże bazy, poproś o to wprost, bo ustawa daje Ci takie prawo przy weryfikacji w bazie danych.

Jak napisać wniosek

Wniosek nie musi być długi ani formalny. Ważne, żeby był konkretny i jednoznaczny. Poniżej krótki wzór, który możesz dostosować. Nawiasy kwadratowe oznaczają miejsca do uzupełnienia:

[Miejscowość, data]

[Imię i nazwisko, adres korespondencyjny]

Do: [nazwa banku, adres jednostki lub oddziału]

Dotyczy: wniosku o wyjaśnienie oceny zdolności kredytowej

W dniu [data] złożyłem(am) wniosek o kredyt [rodzaj kredytu], numer sprawy [numer, jeśli znasz]. Decyzja odmowna z dnia [data]. Na podstawie art. 70a ustawy Prawo bankowe proszę o pisemne wyjaśnienie dotyczące dokonanej oceny mojej zdolności kredytowej, ze wskazaniem czynników, które wpłynęły na wynik. Proszę również o informację, czy odmowa wynikała z weryfikacji w bazie danych, i o wskazanie tej bazy.

Proszę o odpowiedź na piśmie na podany adres.

[Podpis]

Wniosek warto wysłać w sposób, który zostawia dowód: listem poleconym albo przez bankowość elektroniczną, jeśli bank taką formę przyjmuje. Zachowaj kopię i potwierdzenie wysyłki. Gdyby doszło do sporu, będą Ci potrzebne.

Jeśli wniosek składasz przez formularz w bankowości elektronicznej, zrób zrzut ekranu potwierdzenia lub zapisz numer referencyjny. Nie każdy bank pokazuje to samo, dlatego warto sprawdzić, co dokładnie widzisz po wysłaniu. W samym piśmie unikaj ogólników i emocji. Wystarczy rzeczowy opis sprawy i jasne pytanie.

Jak przygotować się do rozmowy z bankiem

Wniosek pisemny nie zawsze wystarczy. Czasem bank odpowie telefonicznie albo w placówce, a wtedy łatwo o nieporozumienie. Przed rozmową przygotuj krótką listę: datę odmowy, rodzaj wnioskowanego kredytu, kwotę, numer sprawy oraz pytania, na które chcesz dostać odpowiedź. Notuj nazwisko rozmówcy, datę i to, co zostało obiecane. Jeśli bank przekaże informację ustnie, poproś o potwierdzenie na piśmie, bo tylko takie wyjaśnienie ma znaczenie przy dalszych krokach.

Pracownik banku może nie mieć dostępu do pełnego uzasadnienia. Nie traktuj tego jako odmowy współpracy. Poproś wtedy o przekazanie pisma do działu, który odpowiada za ocenę zdolności, i zapytaj o termin odpowiedzi.

Co zrobić, gdy bank nie odpowiada

Brak odpowiedzi to sytuacja, z którą spotyka się wielu klientów. Zanim przejdziesz do dalszych kroków, sprawdź, czy wniosek dotarł tam, gdzie miał dotrzeć, i czy nie został skierowany do innego działu. Jeśli to nie pomoże, ponów wniosek i zaznacz w nim, że to druga prośba.

Zanim wyślesz drugi wniosek, zapisz wszystko, co dotąd zrobiłeś. Taka chronologia pokazuje, że działasz rzetelnie, i ułatwia późniejszą rozmowę z rzecznikiem lub reklamację, gdyby sprawa poszła dalej. Brak odpowiedzi nie oznacza zgody na decyzję.

Gdy bank dalej milczy albo odpowiedź jest niepełna, możesz złożyć reklamację. Najpierw składa się ją do samej instytucji, a dopiero potem można zwrócić się do Rzecznika Finansowego, który pomaga w sporach z instytucjami finansowymi. Rzecznik działa na stronie rf.gov.pl. Pomoc w sprawach konsumenckich można też uzyskać u miejskiego lub powiatowego rzecznika konsumentów, który pomaga bezpłatnie.

Czego oczekiwać w odpowiedzi

Dobra odpowiedź nie musi być obszerna, ale powinna zawierać konkretne czynniki. Zwróć uwagę, czy bank wskazał, których elementów dotyczyła ocena: dochodu, zobowiązań, historii w bazach, zatrudnienia albo wkładu własnego w przypadku kredytu hipotecznego. Ogólne zdanie w stylu „nie spełniono wymagań” jest mało wartościowe, bo nie mówi, co poprawić.

Dobrze jest też sprawdzić, czy odpowiedź jest spójna z tym, co wiesz o swojej sytuacji. Jeśli bank wskazuje dochód, którego nie podałeś, albo zobowiązanie, którego nie ma w Twoich dokumentach, to sygnał, że warto wrócić do raportu i sprawdzić dane. Rozbieżność może wynikać z błędu po stronie banku, ale też z wpisu w bazie, którego sam nie pamiętasz.

Jeśli odpowiedź wskazuje na historię w bazach danych, sprawdź ją w swoim raporcie. Zanim zaczniesz działać, przeczytaj poradnik o tym, jak pobrać i przeczytać raport BIK po odmowie. Jeśli odpowiedź wskazuje na zdolność, warto zobaczyć, co do niej wpływa, w poradniku o powodach odmowy kredytu.

Gdy odpowiedź jest niepełna

Zdarza się, że bank odpisuje ogólnikami, które nie pozwalają zrozumieć przyczyny. W takim przypadku możesz napisać kolejne pismo, w którym dopytasz o konkretne czynniki z listy, którą już masz. Pytaj o jedną rzecz naraz, bo wtedy łatwiej o precyzyjną odpowiedź. Zapisuj daty i treść każdej korespondencji.

Przykładowe pytania to: który z czynników był decydujący, jakie dane zostały uwzględnione w ocenie, czy wynik wynikał z weryfikacji w bazie danych i w jakiej bazie oraz co konkretnie mogłoby zmienić wynik przy kolejnym wniosku. Ostatnie pytanie jest najważniejsze, bo pokazuje, czy bank wskazuje realną drogę poprawy.

Warto też pamiętać, że odpowiedź banku nie kończy sprawy. Wyjaśnienie to narzędzie do zrozumienia odmowy, a nie zapowiedź innej decyzji. Jeśli z uzasadnienia wynika, że dane w BIK są błędne, zajmij się tym osobno, według poradnika o błędnych danych w BIK. Plan kolejnego wniosku omawiamy w poradniku o tym, ile czekać po odmowie kredytu.

Jeśli bank nie wskazał żadnego czynnika, a Ty nie masz pewności, czy ocena była rzetelna, rozważ rozmowę z doradcą kredytowym z rejestru KNF. Specjalista pomoże przeczytać odpowiedź i ocenić, co z niej wynika, zanim podejmiesz kolejną decyzję.

Warto też zachować spokój przy kolejnych kontaktach z bankiem. Pismo, które wysyłasz po raz kolejny, powinno być krótsze od pierwszego i zawierać jedynie to, czego jeszcze nie udało się wyjaśnić. Dzięki temu łatwiej wskazać w korespondencji, na co konkretnie czekasz, i trudniej o odpowiedź wymijającą.

Jeśli bank odpowiada w sposób, który nie odnosi się do pytań, napisz to wprost i przypomnij treść pierwszego wniosku. Nie musisz powtarzać całej historii sprawy. Wystarczy numer sprawy, data poprzedniego pisma oraz lista pytań, na które nie uzyskałeś odpowiedzi.

Warto też ustalić, do kogo kierować kolejne pisma. W wielu bankach są osobne działy dla skarg, reklamacji i wniosków o wyjaśnienie oceny. Jeśli nie wiesz, który adres wybrać, zapytaj w infolinii lub w placówce i zapisz nazwę jednostki, z którą rozmawiałeś.

Odpowiedzi bywają też niepełne z powodów formalnych, na przykład gdy bank wskazuje wyłącznie ogólny wynik oceny bez czynników. Wtedy nie zakładaj, że to koniec tematu. Dopytaj, czy istnieje pisemne uzasadnienie zgodne z przepisami, i poproś o jego wysłanie na adres korespondencyjny, który podałeś we wniosku.

Pamiętaj, że w całym tym procesie najważniejsze są Twoje notatki. Zapisz, kto odpowiadał, kiedy, jakie padły argumenty i jakie obietnice zostały złożone. Nawet krótka notatka po każdej rozmowie oszczędza czas przy kolejnej korespondencji i pomaga zachować porządek w sprawie.

Jeśli w odpowiedzi pojawia się termin na kolejne wyjaśnienie, zapisz go w notatkach i sprawdź, czy bank go dotrzymał. Brak reakcji w wyznaczonym czasie jest kolejnym argumentem, który warto uwzględnić w dalszej korespondencji.

Najczęstsze pytania

Czy wyjaśnienie od banku jest płatne?

Nie. Wyjaśnienie dotyczące oceny zdolności kredytowej jest bezpłatne. Jeśli bank żąda opłaty, zapytaj o jej podstawę i zachowaj korespondencję.

Czy bank musi ujawnić cały model oceny?

Nie. Bank nie musi ujawniać całego modelu, ale powinien wskazać czynniki, które wpłynęły na wynik oceny. To właśnie je warto zapisać i przeanalizować.

Czy mogę zapytać o wynik weryfikacji w bazie danych?

Tak. Jeśli odmowa wynika z weryfikacji w bazie danych, bank niezwłocznie i bezpłatnie informuje, jaki był wynik i w której bazie go sprawdzono.

Źródła i przepisy

Redakcja Po Odmowie

Piszemy dla osób, które usłyszały w banku „nie” i chcą zrozumieć dlaczego. Opieramy się na przepisach, materiałach BIK, KNF, UOKiK i Rzecznika Finansowego. Każdy tekst sprawdzamy przed publikacją i aktualizujemy, gdy zmieniają się zasady. Jak pracujemy

Artykuł ma charakter informacyjny i nie jest poradą prawną ani ofertą kredytu. Decyzję kredytową zawsze podejmuje bank po własnej ocenie.